من خودم را فردی نسبتاً تمیز و مرتب میدانم. در طول روزهای کاری هفته، تمام تلاشم را میکنم تا ریختوپاشهایم را جمع کنم و کارهای روزمره لازم برای تمیز نگه داشتن خانه را انجام دهم؛ با این حال، ناگزیر وقتی به آخر هفته میرسم، درگیر پروژههای نظافتی میشوم که بخش عمدهای از روزم را میگیرد. آن هم در روز تعطیلم! دقیقاً مثل یک قانون نانوشته، هرچه به پایان هفته نزدیک میشویم، شلوغی و بههمریختگی در خانهام بیشتر میشود. احساس میکنم در این نبردِ به ظاهر پایانناپذیر برای بینقص نگه داشتن خانه، تنها نیستم.
اینکه هر چند وقت یکبار باید یک اتاق را تمیز کنید، به کاربرد آن فضا و میزان استفاده شما از آن بستگی دارد. هرچقدر هم که سعی کنم خودم را متقاعد کنم که هر روز خانهام را تمیز نگه میدارم، در واقعیت، اگر هر روز زمان کمی بیشتر برای مرتبسازیهای جزئی وقت بگذارم، دیگر آخر هفتهها با یک کوه کار نظافتی روبهرو نخواهم شد. برای آن دسته از ما که عاشق کارهای خانه نیستیم، کلید انجام کارِ کمتر در مجموع، این است که هر روز یک کار کوچک انجام دهیم. خبر خوب این است که بیشتر این کارهای روزانه در ۳۰ دقیقه یا کمتر انجام میشوند.
بیایید از اتاق نشیمن و اتاق خواب شروع کنیم. برای اینکه اتاق خوابتان ظاهری مرتب و آراسته داشته باشد، هر روز تخت خود را مرتب کنید و وسایلی که روی هم تلنبار شدهاند را سر جای خود بگذارید. در فضاهای نشیمن (پذیرایی)، هر روز جای انگشتان را از روی قفسهها و میزها پاک کنید و ریختوپاشهای کلی را جمعآوری کنید. هفتهای یکبار نیز، مبلمان، تابلوها و تجهیزات الکترونیکی را گردگیری کرده، آینهها را تمیز کنید و کف خانه را جاروبرقی و تی بکشید.
این میزان از نظافت برای این بخشها کافی است. اما تکلیف فضاهایی که سریعتر کثیف میشوند، مثل آشپزخانه و حمام چیست؟ در ادامه به بررسی این فضاها میپردازیم.
هر چند وقت یکبار باید آشپزخانه را تمیز کنید؟
آشپزخانه پرکاربردترین اتاق در هر خانهای است. ما نه تنها در آن آشپزی میکنیم و غذا میخوریم، بلکه زمان زیادی را نیز در آن میگذرانیم. از آنجا که دفعات تمیز کردن آشپزخانه به میزان استفاده شما بستگی دارد، روش «تمیز کردن در حین کار» بهترین ایده است. برای مثال، اگر بلافاصله بعد از پختن غذا ظرفها را بشویید، روی هم تلنبار نخواهند شد.
در مورد کانترها (پیشخوان) و اجاق گاز هم همینطور است. هر بار که از آنها استفاده میکنید، رویشان را دستمال بکشید. برای از بین بردن چسبندگی یا بقایای مواد غذایی ریخته شده، از یک مایع ظرفشویی ملایم یا اسپریهای تمیزکننده سطوح آشپزخانه استفاده کنید. برای لکههای سرسختتر، به سراغ اسکاچ یا برسهای شستشو بروید. در نهایت، کف آشپزخانه را جارو بزنید تا هنگام تمیز کردن سایر بخشها، دوباره کثیف نشود.
کارهای دیگر را میتوانید به آخر هفته موکول کنید. این کارها شامل: پاک کردن لکهها از روی در کابینتها و لوازم خانگی، تمیز کردن آبچکان ظرفشویی و تی کشیدن کف آشپزخانه است. هنگام تمیز کردن، یک نقطه شروع (مثلاً اجاق گاز) انتخاب کنید و از بالا به پایین و از چپ به راست کار را پیش ببرید تا هیچ نقطهای از قلم نیفتد.
هر زمان که غذایی داخل فر یا یخچال ریخت، برای جلوگیری از سخت شدن لکهها در آینده، سریعاً آن را پاک کنید. اگر زیاد از فر استفاده میکنید، هر ۲ الی ۱۲ هفته یکبار آن را اساسی تمیز کنید. اگر فر شما قابلیت خودتمیزشوندگی (Self-cleaning) دارد، آن را روشن کنید و در نهایت خاکسترهای باقیمانده را پاک کنید. در غیر این صورت، از برس و اسپری گازپاککن برای شستن بقایای غذا استفاده کنید. فراموش نکنید که هنگام تمیز کردن فر با مواد شیمیایی، تهویه آشپزخانه (هود یا پنجره) باز باشد.
در مورد یخچال، تاریخ انقضای مواد غذایی را بررسی کنید و اقلام فاسد را دور بریزید. حداقل ماهی یکبار، طبقات یخچال را با آب و کمی مایع ظرفشویی تمیز کنید.
با توجه به سبک آشپزی ایرانی که معمولاً شامل سرخ کردن پیاز و استفاده از روغن و ادویهجات است، ذرات چربی به سرعت روی هود، کاشیهای بین کابینتی و روی کابینتها مینشینند. توصیه میشود حداقل هفتهای یکبار از اسپریهای چربیزدا (چندمنظوره) برای تمیز کردن هود و کاشیهای اطراف اجاق گاز استفاده کنید تا از انباشت چربیهای چسبناک و سخت جلوگیری شود.
نمایش یک اجاق گاز، هود و کاشیهای بینکابینتی براق و بدون چربی در زیر نور طبیعی.
تمیز کردن سطل زباله
از آنجایی که اکثر مواد دورریختنی و ناخوشایند آشپزخانه در سطل زباله قرار میگیرد، تمیز کردن آن حداقل هر دو ماه یکبار ضروری است. وقتی آبِ زباله از کیسه نشت میکند یا مواد غذایی به سطح سطل برخورد میکنند، میتوانند باعث ایجاد قارچ و کپکهای بدبو شوند. برای تمیز کردن سطل، آن را به فضای باز (یا حمام) ببرید، با آب بشویید و از اسپریهای ضدعفونیکننده برای از بین بردن باکتریها و بوی بد استفاده کنید. سطل را با حوله کاملاً خشک کنید یا اجازه دهید زیر نور آفتاب خشک شود.
هر چند وقت یکبار باید حمام و سرویس بهداشتی را تمیز کنید؟
با وجود اینکه ممکن است حمام منفورترین جای خانه برای تمیز کردن باشد، اما قطعاً به توجه ویژه نیاز دارد. به صورت روزانه، با استفاده از هواکش (و روشن نگه داشتن آن پس از اتمام دوش گرفتن)، رطوبت را به حداقل برسانید تا از رشد قارچ و کپک جلوگیری شود. پرده حمام را باز بگذارید تا هوا بخورد و پادریهای خیس را برای خشک شدن آویزان کنید. همچنین حتماً دیوارها یا شیشههای کابین دوش را با تیپاککن خشک کنید و لکههای آب روی آینه را پاک کنید.
در طول نظافت هفتگی حمام، وان یا کابین دوش را با آب گرم و مواد شوینده مخصوص حمام به خوبی تمیز کنید تا جرمهای جمعشده از بین بروند. اگر نشانههایی از کپک دیدید، از کمی وایتکس (مایع سفیدکننده) یا اسپریهای ضدکپک استفاده کنید. سردوش تلفنی یا ثابت خود را نیز به دقت بررسی کنید و رسوبات آن را پاک کنید.
سینک روشویی و شیرآلات را با شوینده مناسب پاک کنید؛ کاسه توالت را با مایع جرمگیر و فرچه مخصوص بشویید. وسایلی که در طول هفته روی روشویی انباشته شدهاند را مرتب کنید. آینهها را برق بیندازید، حولهها را عوض کنید و پیشخوان روشویی را بسابید. گرد و غبار به تدریج روی سطوح مینشیند، بنابراین بسیار مهم است که سطوح را حتی قبل از اینکه گرد و خاک با چشم دیده شود، تمیز کنید. کف حمام را جارو بزنید یا با آب بشویید تا موها و آلودگیها از بین بروند و سطل زباله حمام را نیز خالی کنید.
به دلیل وجود املاح بالا (سختی آب) در بسیاری از شهرهای ایران، شیرآلات، روشویی و سردوشها خیلی زود دچار رسوب و شورههای سفید میشوند. برای جلوگیری از کدر شدن شیرآلات و حفظ درخشش آنها (به ویژه تجهیزات لوکس مانند محصولات هانی زیور)، به جای استفاده از شویندههای اسیدی و وایتکس که به آبکاری کروم یا طلا آسیب میزنند، از ترکیب سرکه سفید و آب یا اسپریهای مخصوص شیرآلات استفاده کنید.
هر چند وقت یکبار باید ملافهها را بشویید؟
اگرچه تعویض ملافههای تخت کاری است که به راحتی پشت گوش انداخته میشود، اما شستشوی مداوم آنها بخش ضروری از داشتن یک خانه سالم و تمیز است. در مدت زمان کوتاهی، ملافهها میتوانند پر از مایتهای گرد و غبار (هیره)، سلولهای مرده پوست و چربی بدن شوند که همگی میتوانند باعث تشدید آلرژیها و مشکلات تنفسی شوند.
فقط به این واقعیت فکر کنید که یک تشک معمولی میتواند میزبان ۱۰ میلیون مایت گرد و غبار باشد! یک بالشی که دو سال از عمرش میگذرد، ۱۰ درصد از وزن خود را از مایتهای مرده، فضولات آنها و لاشههایشان به دست آورده است. کاملاً چندشآور است! با این حال، اگر ملافههای خود را مرتب بشویید، میتوانید از خود در برابر این آلودگیهای پنهان محافظت کنید.
در مورد زمانبندی شستشوی ملافهها دو دیدگاه متفاوت وجود دارد:
- برخی از کارشناسان توصیه میکنند که حداقل هر یک تا دو هفته یکبار آنها را با استفاده از مواد شوینده و آب با دمای حداقل ۲۵ درجه سانتیگراد (البته آب گرمتر برای از بین بردن مایتها موثرتر است) بشویید.
- گروه دیگر معتقدند اگر قبل از خواب دوش میگیرید و حیوان خانگی ندارید که روی تخت بیاید، میتوانید این زمان را حتی تا یک ماه نیز به تعویق بیندازید.
از سوی دیگر، متخصصان پوست میگویند از آنجا که بدن ما هر شب میلیونها سلول پوستی میریزد، بهتر است روبالشیها را هر چند روز یکبار و ملافهها را هفتهای یکبار عوض کنید. برخلاف سایر بخشهای نظافت خانه، شستن ملافهها بیشتر به سبک زندگی، برنامه روزانه و ترجیحات شخصی شما بستگی دارد. تا زمانی که ملافههای خود را با فرکانس معقولی تعویض میکنید، از شر آلودگیهای انباشته شده در تختخواب خلاص خواهید شد.
انتقال حس طراوت، بهداشت و راحتی با نمایش ملافهها و روبالشیهای تازه و درخشان.
تمیزکاری عمیق (Deep Cleaning)
وسایلی در خانه وجود دارند که نیازی نیست هر هفته تمیزشان کنید. میتوانید آنها را برای پروژههای نظافت عمیقتر که با فاصلههای طولانیتر انجام میشوند، نگه دارید. کارهایی مانند شستن فرشها، تمیز کردن کرکرهها و شستن پردهها معمولاً تنها سه بار در سال نیاز به انجام دارند. پرههای پنکه سقفی یا دریچههای کولر را در ابتدا و انتهای فصلی که از آنها استفاده میکنید (یا هر دو ماه یکبار) گردگیری کنید.
فرهنگ زیبای «خانه تکانی» در ایران، دقیقاً مصداق همین تمیزکاری عمیق است. با این حال، اگر این نظافتهای عمیق (مثل شستن پردهها یا تمیز کردن لایههای داخلی کابینتها) را به جای یکبار در سال، به دو تا سه بار در سال (مثلاً پایان تابستان و پایان زمستان) تقسیم کنید، فشار کار در شب عید به شدت کاهش مییابد.
نتیجهگیری
راز داشتن خانهای که همیشه تمیز و درخشان به نظر برسد، در تبدیل کردن نظافت به یک عادت کوچک روزانه است؛ نه یک پروژه عظیم و خستهکننده برای آخر هفتهها! با اختصاص دادن تنها ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در روز برای مرتب کردن تختخواب، دستمال کشیدن کانترهای آشپزخانه پس از آشپزی و خشک کردن محیط حمام، میتوانید از انباشت آلودگیها جلوگیری کنید. به یاد داشته باشید که نظافت محیط زندگی تنها جنبه بصری ندارد، بلکه مستقیماً با سلامت جسمی (مانند شستشوی ملافهها) و آرامش روانی شما در ارتباط است. پس از همین امروز قانون «کارهای کوچک روزانه» را اجرا کنید تا آخر هفتهها زمان بیشتری برای استراحت و لذت بردن از فضای زیبای خانه خود داشته باشید.