درمان خانگی پوست چرب؛ راهنمای کنترل برق و چربی صورت

پوست چرب می تواند این حس را ایجاد کند که هرقدر هم صورتتان را تمیز می کنید، برق روی پیشانی، بینی و چانه خیلی زود بازمی گردد. این وضعیت به خصوص در ناحیه موسوم به تی زون، یعنی پیشانی، بینی و چانه، بیشتر دیده می شود. با این حال، کنترل چربی پوست الزاماً به معنای خشک کردن شدید یا استفاده از محصولات تهاجمی نیست؛ هدف اصلی، متعادل نگه داشتن چربی طبیعی پوست و جلوگیری از بسته شدن منافذ است.

بخش قابل توجهی از میزان چربی پوست به ژنتیک مربوط است. اگر اعضای نزدیک خانواده شما پوست چرب دارند، احتمال بیشتری دارد که غدد چربی پوست شما نیز سبوم بیشتری تولید کنند. سبوم ماده ای روغنی و طبیعی است که از پوست محافظت می کند، اما افزایش تولید آن می تواند ظاهر براق، منافذ قابل مشاهده و استعداد بیشتر برای جوش و کومدون ایجاد کند.

نوسان های هورمونی نیز نقش مهمی دارند. در نوجوانی و اوایل بزرگسالی، تغییرات هورمونی می توانند چربی پوست را افزایش دهند و زمینه بروز آکنه را فراهم کنند. البته پوست چرب فقط مسئله نوجوانان نیست؛ بسیاری از خانم ها در روزهای نزدیک به قاعدگی، دوران بارداری یا یائسگی، افزایش چربی و جوش های هورمونی را تجربه می کنند. بعضی از روش های پیشگیری از بارداری هورمونی نیز ممکن است در برخی افراد میزان چربی پوست را تغییر دهند.

یکی از عوامل اصلی تنظیم کننده تولید چربی، هورمون های آندروژن هستند که گاهی به نام هورمون های مردانه شناخته می شوند. این هورمون ها تولید سبوم را در پوست کنترل می کنند. با وجود این نام گذاری، بدن زنان نیز از طریق تخمدان ها و غدد فوق کلیوی آندروژن تولید می کند. بنابراین، تغییر سطح آندروژن در چرخه قاعدگی یا دوران یائسگی می تواند دلیل چرب ترشدن پوست در این دوره ها باشد.

نکته مثبت این است که پوست چرب معمولاً سد دفاعی چربی قوی تری دارد و در گذر زمان ممکن است نسبت به پوست خشک یا معمولی، خطوط و چروک های کمتری نشان دهد. البته این مزیت فقط زمانی ارزشمند است که با مراقبت ملایم، ضدآفتاب مناسب و پرهیز از دست کاری جوش ها همراه شود.

اگر آکنه شما با مراقبت های معمول بهتر نمی شود، ناگهان نوع پوستتان تغییر کرده است، یا همراه با چربی شدید پوست علائمی مانند ریزش موی غیرعادی، افزایش موهای زائد یا نامنظمی چرخه قاعدگی دارید، بهتر است با متخصص پوست یا پزشک مشورت کنید. مراقبت خانگی جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.

چرا پاکسازی صحیح، پایه درمان خانگی پوست چرب است؟

پوست چرب معمولاً آلودگی، ذرات گردوغبار، مواد آرایشی و چربی اضافه را بیشتر روی سطح خود نگه می دارد و به همین علت ممکن است زودتر کدر، سنگین یا چسبناک به نظر برسد. شست وشوی منظم و درست می تواند این احساس را کاهش دهد و احتمال مسدودشدن منافذ را پایین بیاورد.

برای بیشتر افراد، شستن صورت دو بار در روز، یک بار صبح و یک بار شب، کافی است. پس از تعریق زیاد، ورزش یا قرارگرفتن طولانی مدت در آلودگی هوا نیز می توان صورت را با یک شوینده ملایم شست. شست وشوی بیش ازحد ممکن است سد دفاعی پوست را مختل کند و در برخی افراد تولید چربی جبرانی را افزایش دهد.

انتخاب شوینده مناسب برای پوست چرب

در گذشته گاهی استفاده از صابون های شوینده قوی یا حتی افزودن مقدار کمی مایع ظرف شویی به صابون معمولی برای حل کردن چربی پوست پیشنهاد می شد. درست است که ترکیبات شوینده قوی چربی را به خوبی حل می کنند، اما مایع ظرف شویی برای پوست صورت فرموله نشده است و می تواند باعث خشکی شدید، سوزش، قرمزی و آسیب به سد محافظ پوست شود؛ بنابراین استفاده از آن روی صورت توصیه نمی شود.

برخی متخصصان نیز صابون های قوی و پاک کننده های دترجنتی را حتی برای پوست چرب، بیش ازحد خشن می دانند. انتخاب ایمن تر، استفاده از شوینده ملایم، بدون عطر و ترجیحاً مخصوص پوست چرب یا مختلط است. صابون گلیسیرینه ممکن است برای بعضی افراد ملایم تر باشد، اما اگر پس از استفاده احساس کشیدگی، خارش یا پوسته ریزی دارید، بهتر است به ژل یا فوم شوینده غیرصابونی با pH سازگار با پوست روی بیاورید.

• صورت را با آب ولرم بشویید؛ آب خیلی داغ می تواند تحریک کننده باشد.
• شوینده را با نوک انگشتان و بدون لیف زبر، حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه روی پوست ماساژ دهید.
• پوست را با حوله تمیز و نرم، به آرامی خشک کنید و آن را نکشید.
• اگر آرایش یا ضدآفتاب مقاوم دارید، ابتدا با پاک کننده مناسب آن را پاک کنید و سپس از شوینده ملایم استفاده کنید.

روش های جذب چربی اضافی پوست در طول روز

حتی با پاکسازی منظم، ممکن است در میانه روز برق پوست برگردد. در این شرایط، روش های جذب چربی باید بدون ساییدن پوست یا تحریک غدد چربی انجام شوند.

ژل آلوئه ورا؛ انتخابی خنک و سبک

ژل آلوئه ورای خالص و بدون عطر می تواند حس خنکی و سبکی ایجاد کند و برای برخی افراد به کاهش ظاهر چرب پوست کمک کند. مقدار کمی از ژل را روی پوست تمیز بزنید و اجازه دهید خشک شود. نگهداری ژل در یخچال می تواند حس طراوت بیشتری ایجاد کند، به ویژه در هوای گرم.

با وجود محبوبیت آلوئه ورا، همه پوست ها به آن واکنش یکسانی ندارند. ابتدا آن را روی بخش کوچکی از پوست بازو یا کنار فک امتحان کنید. اگر سوزش، خارش یا قرمزی ایجاد شد، مصرف آن را متوقف کنید. محصولاتی را انتخاب کنید که الکل دنات، رنگ و رایحه قوی ندارند؛ زیرا این مواد ممکن است پوست حساس یا مستعد آکنه را تحریک کنند.

دستمال های جاذب چربی و دستمال کاغذی

دستمال های مخصوص جذب چربی، راهی کاربردی برای کنترل برق صورت بین دو نوبت شست وشو هستند. این دستمال ها چربی سطحی را جذب می کنند، بدون آن که لازم باشد صورتتان را دوباره بشویید یا آرایشتان را پاک کنید. اگر به این دستمال ها دسترسی ندارید، یک دستمال کاغذی تمیز و نرم نیز در مواقع ضروری می تواند کمک کننده باشد.

دستمال را روی بخش های چرب صورت به آرامی فشار دهید و نکشید. مالش دادن پوست نه تنها آرایش را خراب می کند، بلکه می تواند التهاب و تحریک ایجاد کند. استفاده از پودرهای آرایشی سنگین برای پوشاندن برق پوست نیز اگر با پاکسازی کامل در شب همراه نباشد، ممکن است منافذ را مسدود کند.

آب خنک برای طراوت موقت پوست

اگر ترجیح می دهید از محصولات مختلف استفاده نکنید، پاشیدن آب خنک به صورت و خشک کردن آرام آن می تواند در طول روز حس تمیزی و طراوت ایجاد کند و مقداری از چربی سطحی را کاهش دهد. این روش درمان دائمی چربی پوست نیست، اما گزینه ای ساده و کم هزینه برای روزهای گرم یا پس از فعالیت بدنی است.

احتیاط درباره الکل و مواد قابض

محصولات قابض حاوی الکل، و در برخی توصیه های قدیمی ترکیب الکل و استون، برای چربی زدایی سریع پوست مطرح شده اند. این مواد ممکن است چربی سطحی را موقتاً کم کنند، اما استفاده مکرر از الکل مالشی یا استون روی پوست صورت می تواند سد پوستی را تخریب کند، خشکی و التهاب ایجاد کند و حتی پوست را نسبت به تولید چربی بیشتر واکنش پذیر کند. به همین دلیل، استفاده از الکل مالشی، استون یا دستمال های الکلی برای پاکسازی روزانه صورت توصیه نمی شود.

اگر به محصول قابض نیاز دارید، بهتر است محصولی مخصوص پوست صورت، بدون الکل یا با فرمولاسیون ملایم انتخاب کنید. ترکیباتی مانند نیاسینامید و سالیسیلیک اسید با غلظت مناسب، در صورت سازگاری با پوست، می توانند به کنترل چربی و کاهش گرفتگی منافذ کمک کنند. با این حال، سالیسیلیک اسید را باید به تدریج وارد روتین کرد و در صورت خشکی یا تحریک، دفعات مصرف را کاهش داد.

آیا پوست چرب به مرطوب کننده نیاز دارد؟

تصور رایج این است که هر فردی با پوست چرب باید مرطوب کننده را کاملاً کنار بگذارد، زیرا پوست او به اندازه کافی چربی تولید می کند. اما چربی و رطوبت یک مفهوم نیستند: پوست ممکن است چرب باشد، اما به دلیل شست وشوی زیاد، استفاده از محصولات لایه بردار یا هوای خشک، دچار کم آبی هم باشد.

به جای کرم های سنگین و چرب، از مرطوب کننده های سبک، ژلی یا لوسیونی استفاده کنید که روی برچسب آن ها عبارت «غیرکومدون زا» یا «مناسب پوست چرب و مستعد آکنه» درج شده باشد. غیرکومدون زا یعنی محصول طوری طراحی شده که احتمال مسدودکردن منافذ پوست در آن کمتر باشد. این موضوع برای پوست چرب اهمیت ویژه ای دارد، زیرا منافذ مسدود می توانند به جوش های سرسیاه، سرسفید و التهاب های آکنه ای تبدیل شوند.

ضدآفتاب در طول روز همچنان ضروری است، حتی اگر پوستتان چرب باشد. نور خورشید می تواند التهاب و لک های باقی مانده از جوش را تشدید کند و به پیری زودرس پوست منجر شود. ضدآفتاب های سبک با بافت فلوئیدی یا ژلی، فاقد چربی یا غیرکومدون زا، معمولاً انتخاب مناسب تری برای پوست چرب هستند. مقدار کافی ضدآفتاب را حدود ۱۵ دقیقه پیش از خروج از منزل استفاده کنید و در صورت قرارگرفتن طولانی در آفتاب، تعریق یا شست وشوی صورت، آن را تمدید کنید.

کاهش انتقال چربی و آلودگی به صورت

یکی از ساده ترین و مهم ترین گام ها برای کنترل چربی و جلوگیری از بروز جوش، مسدود کردن راه های فیزیکی انتقال آلودگی به پوست صورت است.

موها را از صورت دور نگه دارید

اگر پوست صورتتان چرب است، بهتر است موها را تا حد امکان از روی پیشانی و گونه ها کنار بزنید. چربی طبیعی مو، محصولات حالت دهنده، اسپری ها و حتی باقی مانده نرم کننده مو می توانند با تماس مداوم، پوست را چرب تر نشان دهند یا در بعضی افراد جوش های خط رویش مو و پیشانی ایجاد کنند.

شست وشوی منظم موها، تمیز نگه داشتن برس و شانه و پرهیز از استفاده زیاد از روغن ها و واکس های مو در تماس با صورت، اقدامات ساده اما مؤثری هستند. اگر جوش های ریز در پیشانی یا شقیقه ها دارید، بررسی محصولات موی مصرفی می تواند مفید باشد.

دست ها را از صورت دور نگه دارید

لمس کردن مداوم صورت، راهی ساده برای انتقال چربی، آلودگی و میکروب از دست ها به پوست است. دست ها در طول روز با تلفن همراه، دستگیره ها، کیبورد، پول و سطوح گوناگون تماس دارند. بنابراین، تکیه دادن چانه روی دست، دست کاری جوش ها یا لمس بی دلیل پیشانی می تواند احتمال تحریک و گرفتگی منافذ را بالا ببرد.

• پیش از استفاده از محصولات مراقبت پوست یا آرایش، دست ها را بشویید.
• از فشار دادن جوش ها خودداری کنید؛ این کار خطر التهاب، لک و اسکار را افزایش می دهد.
• صفحه تلفن همراه را مرتب تمیز کنید، به ویژه اگر هنگام تماس آن را روی گونه قرار می دهید.
• روبالشی، حوله صورت و براش های آرایشی را به طور منظم بشویید تا چربی و آلودگی دوباره به پوست منتقل نشوند.

روتین ساده روزانه برای مدیریت پوست چرب

زمان	اقدام پیشنهادی	هدف
صبح	شوینده ملایم، مرطوب کننده سبک در صورت نیاز و ضدآفتاب غیرکومدون زا	پاکسازی چربی شبانه و محافظت در برابر نور خورشید
طول روز	استفاده ضربه ای از دستمال جاذب چربی و پرهیز از لمس صورت	کاهش برق پوست بدون تحریک
شب	پاک کردن کامل ضدآفتاب و آرایش، سپس شست وشوی ملایم	حذف چربی، آلودگی و مواد باقی مانده از منافذ

در مدیریت پوست چرب، ثبات از تعداد زیاد محصولات مهم تر است. چند هفته به یک روتین ملایم و منظم فرصت دهید، واکنش پوستتان را ثبت کنید و هر بار فقط یک محصول جدید به برنامه مراقبتی اضافه کنید. این کار کمک می کند در صورت بروز حساسیت یا جوش، عامل احتمالی را راحت تر شناسایی کنید.

آرایش مناسب برای پوست چرب

برای پوست چرب، لوازم آرایش بر پایه آب انتخاب کنید. محصولات روغنی می توانند چربی را روی پوست نگه دارند.

بهترین گزینه، کاهش استفاده از آرایش است. به ویژه کرم پودر ممکن است منافذ را مسدود کرده و زمینه جوش را فراهم کند.

اگر آرایش برایتان ضروری است، کانسیلر را فقط روی لک یا تیرگی بزنید. از پوشاندن کامل صورت با کرم پودر خودداری کنید.

رژگونه های پودری یا ژلی معمولاً انتخاب مناسب تری هستند. در مقابل، کرم پودرها و محصولات کرمی سنگین تر می توانند برق پوست را بیشتر کنند.

پیش از خواب، حتی آرایش سبک را کاملاً پاک کنید. باقی ماندن مواد آرایشی همراه سبوم، احتمال ایجاد کومدون و جوش را افزایش می دهد.

۵. اسکراب یا ماسک خانگی برای کاهش چربی پوست

کنترل پوست چرب گاهی دشوار به نظر می رسد. با این حال، ماسک های رسی و لایه برداری ملایم می توانند چربی سطحی را کاهش دهند.

اسکراب عسل و بادام

لایه برداری بسیار ملایم، چربی اضافی سطح پوست را برمی دارد. برای این کار، مقدار کمی پودر بادام را با عسل مخلوط کنید.

خمیر را با یک حوله گرم و مرطوب، آرام روی پوست ماساژ دهید. پوست را نسابید، زیرا اصطکاک شدید التهاب ایجاد می کند.

در پایان، صورت را کاملاً آبکشی کنید. اگر به مغزها حساسیت دارید، از این ترکیب استفاده نکنید.

اسکراب جو دوسر و آلوئه ورا

می توانید جو دوسر را با ژل آلوئه ورا ترکیب کنید. مخلوط را آرام روی پوست بمالید و ۱۵ دقیقه باقی بگذارید.

سپس پوست را با آب بشویید. جو دوسر بافت ملایمی دارد و آلوئه ورا می تواند حس خشکی را کمتر کند.

با وجود این، افراد دارای آکنه التهابی نباید اسکراب کنند. دانه های لایه بردار ممکن است پوست تحریک شده را بدتر کنند.

ماسک رس یا فولرز ارث

ماسک های رسی می توانند به جذب چربی کمک کنند. ماسک آماده بخرید یا فولرز ارث را از داروخانه تهیه کنید.

مقداری فولرز ارث را با کمی آب مخلوط کنید تا خمیر شود. ماسک را روی صورت بزنید و حدود ۲۰ دقیقه صبر کنید.

بعد از خشک شدن، ماسک را با آب فراوان پاک کنید. اگر پوستتان کشید یا سوزش داشت، آن را زودتر بشویید.

۶. لایه برداری ملایم با جوش شیرین یا سرکه

لایه برداری باید ملایم باشد، نه خشن. هدف، کم کردن چربی و پاک سازی منافذ است، بدون اینکه سد دفاعی پوست آسیب ببیند.

جوش شیرین برای چربی و جوش های سرسیاه

اگر از صابون مایع استفاده می کنید، نصف قاشق چای خوری جوش شیرین به آن اضافه کنید. این ترکیب یک ساینده ملایم ایجاد می کند.

مخلوط را به آرامی روی بینی و چانه بمالید. این نواحی معمولاً چربی و جوش سرسیاه بیشتری دارند.

سپس صورت را با آب خنک آبکشی کنید. جوش شیرین ممکن است برای پوست های حساس یا خشک تحریک کننده باشد.

سرکه سفید یا سرکه سیب

سرکه سفید یا سرکه سیب نیز برای لایه برداری سطحی پیشنهاد می شود. شب ها آن را با پنبه روی پوست بزنید.

اجازه دهید سرکه پنج تا ۱۰ دقیقه روی پوست بماند. سپس صورت را با آب خنک بشویید.

برای مشاهده تغییرات، این روش را تا سه هفته ادامه دهید. با این حال، در صورت قرمزی یا سوزش، مصرف را متوقف کنید.

اگر پوست بسیار حساسی دارید، یک سهم سرکه را با چهار سهم آب رقیق کنید. این کار احتمال تحریک را کاهش می دهد.

در تابستان، سرکه رقیق شده را خنک کنید. حتی می توانید آن را به قالب یخ منتقل کرده و برای حس خنکی استفاده کنید.

یخ را مستقیم و طولانی روی پوست نگه ندارید. آن را در پارچه نازکی بپیچید تا سرمازدگی موضعی ایجاد نشود.

۷. استفاده از نشاسته ذرت و نمک

بهره گیری از خواص جاذب و قابض ترکیبات در دسترس خانگی مانند نشاسته ذرت و نمک، یکی از راهکارهای طبیعی و مقرون به صرفه برای کنترل سبوم (چربی) و مات کردن پوست است.

خمیر نشاسته ذرت

نشاسته ذرت می تواند نواحی بسیار چرب را خشک تر کند. یک تا سه قاشق غذاخوری نشاسته ذرت را با آب گرم ترکیب کنید.

آب را به اندازه ای اضافه کنید که خمیر شکل بگیرد. خمیر را روی صورت بمالید و اجازه دهید خشک شود.

سپس زیر دوش یا با آب ولرم کنار روشویی آن را پاک کنید. برای نتیجه بهتر، این روش را روزی یک بار امتحان کنید.

اگر پوستتان پوسته پوسته شد، دفعات استفاده را کاهش دهید. خشک کردن بیش ازحد می تواند تولید چربی جبرانی را تحریک کند.

اسپری آب نمک

نمک یک خشک کننده طبیعی محسوب می شود. مقداری آب ولرم را داخل یک بطری اسپری کوچک بریزید.

یک قاشق چای خوری نمک به آب اضافه کنید و بطری را ببندید. سپس آن را تکان دهید تا نمک حل شود.

چشم ها را ببندید و روزی یک بار مقدار کمی از اسپری را روی صورت بپاشید. بعد پوست را با دستمال تمیز، خشک کنید.

نمک ممکن است پوست حساس یا دارای زخم را بسوزاند. از اسپری کردن روی جوش های باز و اطراف چشم پرهیز کنید.

۸. ماسک سیب برای پوست چرب

سیب فقط میوه ای سرشار از فیبر و ویتامین C نیست. این میوه در یک ماسک خانگی نیز به کاهش حس چربی کمک می کند.

برای تهیه ماسک، نصف پیمانه سیب له شده و نصف پیمانه جو دوسر پخته را آماده کنید. سپس یک سفیده تخم مرغ کمی هم زده اضافه کنید.

یک قاشق غذاخوری آب لیمو نیز به مواد بیفزایید. همه مواد را مخلوط کنید تا خمیری یکنواخت به دست آید.

ماسک را ۱۵ دقیقه روی صورت قرار دهید. سپس با آب خنک کاملاً آبکشی کنید.

آب لیمو می تواند پوست را حساس کند. بنابراین، پس از این ماسک در معرض آفتاب نروید و روزها ضدآفتاب بزنید.

۹. ماسک زرده تخم مرغ برای برق پوست

برای کاهش سریع برق چربی، از یک ماده غذایی ساده استفاده کنید: زرده تخم مرغ. ماسک زرده می تواند پوست را خشک تر نشان دهد.

زرده را با پنبه فقط روی نواحی چرب بزنید. آن را ۱۵ دقیقه روی پوست نگه دارید.

سپس صورت را با آب خنک بشویید. از استفاده روی پوست زخمی یا بسیار حساس خودداری کنید.

تخم مرغ خام ممکن است آلودگی میکروبی داشته باشد. پس مواد را نزدیک چشم، لب و جوش های باز استفاده نکنید.

۱۰. شاداب سازی پوست با لیمو، لیموترش و خیار

مرکبات و بعضی سبزیجات می توانند پوست را شاداب کنند. آن ها همچنین به کاهش چربی ظاهری پوست کمک می کنند.

مقدار مساوی آب لیمو و آب را با هم ترکیب کنید. محلول را با پنبه روی صورت بزنید و اجازه دهید خشک شود.

ابتدا صورت را با آب گرم بشویید. سپس با آب خنک آبکشی کنید تا حس تازگی بیشتری داشته باشید.

روش دیگر، ترکیب نصف قاشق چای خوری آب لیموترش با همان مقدار آب خیار است. این ترکیب را چند دقیقه پیش از حمام روی پوست بزنید.

ترکیبات مرکبات می توانند باعث تحریک و حساسیت نوری شوند. پس از مصرف، ضدآفتاب بزنید و در آفتاب مستقیم قرار نگیرید.

نکته نهایی برای درمان خانگی پوست چرب

درمان خانگی پوست چرب زمانی نتیجه بهتری می دهد که ملایم و منظم باشد. ابتدا هر ترکیب را روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید.

اگر جوش های شدید، دردناک یا ماندگار دارید، به متخصص پوست مراجعه کنید. شما کدام روش خانگی را برای کنترل برق صورت مؤثرتر دیده اید؟

پرسش های متداول

پوست چرب را چند بار در روز باید شست؟

برای بیشتر افراد، شست وشوی صورت دو بار در روز با شوینده ملایم کافی است. پس از ورزش یا تعریق زیاد نیز می توان صورت را شست، اما شست وشوی افراطی ممکن است پوست را تحریک کند.

آیا پوست چرب به مرطوب کننده نیاز دارد؟

بله، چربی پوست با رطوبت آن تفاوت دارد. پوست چرب می تواند کم آب باشد؛ بنابراین مرطوب کننده ژلی یا سبک و غیرکومدون زا انتخاب مناسبی است.

آیا می توان برای از بین بردن چربی صورت از الکل یا استون استفاده کرد؟

خیر، الکل مالشی و استون می توانند سد دفاعی پوست را آسیب بزنند و باعث خشکی، سوزش و تحریک شوند. بهتر است از محصولات ملایم و مخصوص پوست صورت استفاده شود.

برای برق پوست در طول روز چه کاری انجام دهیم؟

دستمال های جاذب چربی بهترین گزینه سریع هستند. آن ها را بدون کشیدن، به آرامی روی نواحی چرب فشار دهید. آب خنک نیز می تواند به طور موقت حس طراوت ایجاد کند.

چه زمانی پوست چرب نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

اگر آکنه به مراقبت های معمول پاسخ نمی دهد، چربی پوست ناگهانی و غیرعادی تغییر کرده است یا علائم هورمونی دیگری دارید، مراجعه به متخصص پوست یا پزشک ضروری است.