اجاق گاز یا برقی: کدام کارآمدتر است؟

بحث و مقایسه میان اجاق های گازی و برقی همیشه داغ و پرشور بوده است. اما وقتی در حال پختن قورمه سبزی جاافتاده یا یک ته چین خوشمزه هستید (در متن اصلی به غذاهای معروفی چون بیف بورگینیون و پائلا اشاره شده است)، احتمالاً صرفه جویی در هزینه ها و مصرف انرژی اولین چیزی نیست که به ذهنتان خطور می کند. با این حال، اگر یک اجاق گاز با مصرف انرژی بهینه داشته باشید، می توانید هر بار که این دستور پخت ها – یا هر غذای دیگری – را آماده می کنید، در هزینه های خود صرفه جویی کنید.

ممکن است در فروشگاه های لوازم خانگی محلی خود، ارزان ترین مدل های اجاق برقی را بررسی و مقایسه کرده باشید، اما تنها نگاه کردن به قیمت خرید به شما نمی گوید که در درازمدت چقدر باید برای آن ها هزینه بپردازید.

بر اساس گزارش کانسیومر ریپورتز (Consumer Reports)، هم اجاق های گازی و هم برقی بسته به برند و مدل، در بازه قیمتی مشابهی قرار می گیرند. به طور کلی، برای یک اجاق برقی بین ۶۵۰ تا ۲۸۰۰ دلار و برای یک اجاق گازی بین ۸۰۰ تا ۲۳۰۰ دلار هزینه خواهید کرد. اگر یک اجاق برقی ارزان قیمت بخرید، ممکن است در ابتدا پولی پس انداز کنید، اما هرچه بیشتر آشپزی کنید، هزینه های کارکرد آن اجاق بیشتر روی هم انباشته می شود.

در بازار ایران، به دلیل دسترسی گسترده به شبکه گاز شهری و یارانه های انرژی، اجاق های گازی به شکل سنتی و مدرن (مانند اجاق های صفحه ای توکار) بسیار پرطرفدارتر و متنوع تر از اجاق های برقی هستند. با این حال، در آشپزخانه های لوکس و مدرن که طراحی های مینیمال (مانند سبک بیوفیلیک) مد نظر است، استفاده از اجاق های برقی القایی به دلیل سطح شیشه ای و یکدست آن ها، در حال افزایش است.

طبق آمار کمیسیون انرژی کالیفرنیا، در حال حاضر بیشتر آمریکایی ها روی اجاق های برقی آشپزی می کنند و ممکن است از بالاترین سطح صرفه جویی در انرژی بی بهره باشند. در ادامه می خوانیم که چرا تغییر به گاز می تواند سالانه مبلغ قابل توجهی از قبض های انرژی شما را کاهش دهد.

این اجاق ها چگونه کار می کنند؟

برای اینکه درک کنید چرا لوازم خانگی گازی در مقایسه با همتایان برقی خود باعث صرفه جویی در هزینه ها می شوند، ابتدا باید بدانید که آن ها چگونه انرژی مصرف می کنند.

وقتی از اجاق گاز استفاده می کنید، گاز طبیعی از طریق لوله اصلی گاز خانه وارد اجاق شما می شود. این گاز به سمت مشعل (شعله پخش کن) هدایت شده و در آنجا، درون یک لوله ترکیب کننده با هوا مخلوط می شود.

هنگامی که این مخلوط گاز و هوا از سوراخ های مشعل خارج می شود، با هوای بیشتری ترکیب می گردد. سیستم جرقه زن، این ترکیب گاز و هوا را مشتعل کرده و یک شعله آبی رنگ ایجاد می کند. با چرخاندن ولوم کنترل مشعل، شما دقیقاً تعیین می کنید که چه مقدار گاز به مشعل برسد. هرچه ولوم را بیشتر بچرخانید، گاز بیشتری آزاد می شود.

اجاق های گازی و برقی چگونه داغ می شوند؟

اجاق های گازی دارای یکی از دو نوع سیستم جرقه زن هستند: شمعک (Pilot light) یا سیستم جرقه زن الکتریکی (فندک). شمعک، یک شعله آبی کوچک است که همیشه در نزدیکی مشعل روشن می ماند. از آنجایی که شمعک دائماً روشن است، نسبت به سیستم جرقه زن الکتریکی گاز بسیار بیشتری مصرف می کند. سیستم جرقه زن الکتریکی تنها زمانی که مشعل را روشن می کنید، یک جرقه (که صدای تیک تیک آن را می شنوید) ایجاد می کند.

در لوازم خانگی مدرن امروزی، سیستم های شمعکِ همیشه روشن تقریباً منسوخ شده اند و اکثر اجاق های گازی باکیفیت در ایران مجهز به ترموکوپل و فندک الکتریکی اتوماتیک هستند که هم ایمنی بالاتری دارند و هم از هدررفت گاز جلوگیری می کنند.

وقتی از اجاق برقی استفاده می کنید، الکتریسیته به سیمی که درون کویل ها (المنت ها) در سطح اجاق قرار دارد جریان می یابد. اجاق های برقی با سطح صاف (شیشه ای/سرامیکی) دارای یک المنت داخلی هستند که زیر سطح پخت وپز قرار دارد. وقتی ولوم اجاق را می چرخانید، الکتریسیته به سمت المنت جریان یافته و فلز را داغ می کند. وقتی سطح اجاق به رنگ نارنجی روشن درمی آید، متوجه می شوید که جریان برق در حال انتقال به صفحه پخت وپز است. هرچه ولوم را بیشتر بچرخانید، الکتریسیته بیشتری به مشعل جریان می یابد و داغ تر می شود – اما کنترل دما به اندازه اجاق گاز دقیق نیست.

برنده رقابت بهره وری انرژی

برنده قطعی در نبرد بهره وری انرژی بین گاز و برق، گاز است. تولید و انتقال الکتریسیته به اجاق شما تقریباً به سه برابر انرژی بیشتری نیاز دارد. طبق اعلام کمیسیون انرژی کالیفرنیا، کار با یک اجاق گاز برای شما کمتر از نصف اجاق برقی هزینه در بر خواهد داشت (به شرطی که اجاق شما دارای فندک الکتریکی باشد، نه شمعک).

اگرچه برنامه دولتی Energy Star (که لوازم خانگی را از نظر بهره وری انرژی رتبه بندی می کند)، اجاق ها را رتبه بندی نمی کند، اما خرید یک اجاق گاز و سپس رعایت نکات صرفه جویی در انرژی ما می تواند به شما کمک کند تا هر سال هزینه کمتری بپردازید.

رقم نهایی قبض انرژی سالانه شما به این بستگی دارد که چقدر برای آشپزی روی اجاق خود وقت می گذارید، اما شرکت انرژی MGE تاکید می کند که انتظار می رود برای راه اندازی یک اجاق گاز بدون شمعک، ماهانه به طور متوسط ۲.۳۴ دلار (بر اساس نرخ گاز ۱ دلار به ازای هر ترم، یا 100,000 BTU) بپردازید، در حالی که این رقم برای یک اجاق برقی ماهانه ۵.۹۴ دلار (بر اساس نرخ برق ۰.۱۴ دلار به ازای هر کیلووات ساعت) است.

استفاده از اجاق های گازی آسان تر است

اجاق های گازی از نظر سهولت استفاده نیز برنده بلامنازع هستند. اگرچه اجاق های برقی گاهی اوقات سریع تر از گاز داغ می شوند، اما کنترل دقیق دمایی که اجاق های گازی در اختیار شما قرار می دهند، یک مزیت بزرگ است. همچنین، شعله های اجاق برقی تمایل دارند گرما را برای مدت طولانی تری در خود نگه دارند؛ بنابراین اگر قابلمه ای را روی اجاق رها کنید، ممکن است پخت غذا ادامه پیدا کند و در نهایت بسوزد – حتی اگر حرارت را خاموش کرده باشید.

ممکن است اجاق های گازی و برقی از نظر قیمت نسبتاً مشابه باشند، اما بهره وری انرژی در یک اجاق گاز استاندارد، در درازمدت باعث صرفه جویی در هزینه های مصرف کنندگان خواهد شد. پس با خیالی آسوده در آشپزخانه هنرنمایی کنید و همزمان حامی محیط زیست باشید!

آیا اجاق های گازی ایمن هستند؟

هنگام خرید اجاق جدید، عوامل دیگری نیز باید در نظر گرفته شوند. تعدادی از مطالعات مشاهداتی این موضوع را با جزئیات بررسی کرده اند، هرچند کمتر مطالعه ای روی نتایج اتفاق نظر دارد.

برای شروع، هر وسیله خانگی که از گاز استفاده می کند می تواند منبع تولید مونوکسید کربن باشد. شما می توانید با اطمینان از سرویس و نگهداری مناسب اجاق خود، و ایجاد عادت روشن کردن هود آشپزخانه در ابتدای فرآیند پخت وپز، این خطرات را کاهش دهید [منبع: نیویورک تایمز].

در سال ۱۹۹۲، محققان دانشگاه دوک و سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) مطرح کردند که دی اکسید نیتروژن متصاعد شده از اجاق گاز طبیعی ممکن است احتمال ابتلای کودکان به بیماری های تنفسی را افزایش دهد. سپس، در سال ۲۰۱۳، مطالعه دیگری ادعا کرد که اجاق های گازی عامل تقریباً ۱۲.۷ درصد از موارد آسم کودکان در آمریکا هستند [منبع: ساینتیفیک امریکن].

این اخبار الهام بخش درخواست های متعددی برای ممنوعیت اجاق های گازی در سراسر آمریکا شد. با این حال، انجمن گاز آمریکا این داده ها را به چالش می کشد و تا به امروز همچنان مدافع ایمنی اجاق های گازی است.

نکات تکمیلی برای صرفه جویی بیشتر در مصرف گاز

شما می توانید با رعایت این نکات اقتصادی، قبض انرژی خود را باز هم کاهش دهید:

• شعله را تا حد امکان پایین نگه دارید تا گاز کمتری مصرف شود.
• اگر رنگ شعله زرد شد (به جای آبی)، به این معنی است که اجاق شما با حداکثر بهره وری خود کار نمی کند. برای تنظیم اجاق، با خدمات پس از فروش شرکت سازنده تماس بگیرید.
• همچنین، از قابلمه ای با اندازه مناسب برای شعله خود استفاده کنید: قرار دادن یک قابلمه کوچک روی یک شعله بزرگ می تواند تا ۴۰ درصد از گرمای مشعل را هدر دهد.

نتیجه گیری

انتخاب بین اجاق گازی و برقی در نهایت به سبک زندگی، بودجه و طراحی داخلی آشپزخانه شما بستگی دارد. با این حال، همان طور که بررسی شد، اجاق های گازی به دلیل مصرف انرژی بهینه تر، کنترل دقیق تر دما و صرفه اقتصادی در درازمدت (به ویژه با توجه به ارزان بودن گاز در ایران)، انتخاب هوشمندانه تر و کاربردی تری برای اکثر خانواده ها محسوب می شوند. البته اگر به دنبال طراحی های فوق مدرن و مینیمال هستید، اجاق های برقی القایی زیبایی خیره کننده ای به فضای شما می بخشند؛ اما نباید فراموش کرد که استفاده از هودهای قدرتمند و تهویه مناسب، صرف نظر از نوع اجاق، برای حفظ سلامت و طراوت هوای خانه ضروری است.