کاربردهای شگفت انگیز جوش شیرین برای تمیزی آشپزخانه

داشتن یک آشپزخانه بی نقص و درخشان، تنها با کمی جوش شیرین امکان پذیر است. جوش شیرین می تواند با خیال راحت از پس کارهای نظافتی آشپزخانه بربیاید؛ خیلی فراتر از آن جعبه افسانه ای و قدیمی که همیشه در انتهای یخچال قرار می دهیم تا بوی بد را بگیرد!

زمانی که به تطبیق پذیری و کاربردهای بی نظیر جوش شیرین برای نظافت پی ببرید، با تمام شوینده های شیمیایی زیر سینک ظرفشویی خداحافظی خواهید کرد و دیگر هرگز به سراغ اسپری های تمیزکننده فر و گاز نخواهید رفت.

در این مقاله از بلاگ هانی زیور، قصد داریم طیف وسیعی از وظایف نظافتی که جوش شیرین می تواند در آشپزخانه شما انجام دهد را به اشتراک بگذاریم. اما پیش از آن، طرز تهیه یک ترکیب خانگی ساده را آموزش می دهیم که می تواند جایگزین اکثر شوینده های تجاری و صنعتی موجود در قفسه های آشپزخانه شما شود.

استفاده از شوینده های بر پایه جوش شیرین نه تنها به اقتصاد خانواده کمک می کند، بلکه برای خانه هایی که دارای فرزند خردسال، حیوانات خانگی یا افراد حساس به مواد شیمیایی (مثل آسم) هستند، یک انتخاب سبز، سازگار با محیط زیست و کاملاً ایمن محسوب می شود.

طرز تهیه شوینده خانگی با سرکه و جوش شیرین

برای ساخت یک شوینده چندمنظوره با جوش شیرین، تنها به مواد زیر نیاز دارید:

• ۱ قاشق چای خوری بوره (Borax)
• ۱ قاشق چای خوری جوش شیرین
• ۲ قاشق چای خوری سرکه سفید یا آبلیمو
• ۱/۴ قاشق چای خوری مایع ظرفشویی
• ۲ پیمانه آب داغ

پودر «بوره» یا بوراکس را می توانید از عطاری های معتبر یا فروشگاه های لوازم شیمیایی تهیه کنید. اگر به آن دسترسی نداشتید، می توانید مقدار جوش شیرین را به جای یک قاشق، دو قاشق چای خوری در نظر بگیرید. همچنین پیشنهاد می شود از سرکه سفید تقطیر شده استفاده کنید تا اثری روی سطوح باقی نگذارد.

هنگام کار با این ترکیب حتماً از دستکش لاستیکی استفاده کنید. می توانید این معجون خانگی را در یک بطری اسپری دار مخلوط و نگهداری کنید. حالا که شوینده شما آماده است، بیایید روش های متعدد استفاده از جوش شیرین برای تمیز کردن بخش های مختلف آشپزخانه را بررسی کنیم:

لاستیک، پلاستیک و چوب

برای استفاده از جوش شیرین جهت تمیز کردن ظروف لاستیکی، پلاستیکی و چوبی به این نکات توجه کنید:

• خمیر جوش شیرین لکه های روی ظروف پلاستیکی و لاستیکی را از بین می برد. مالیدن جوش شیرین با یک اسکاچ، اسفنج یا پارچه میکروفایبر مرطوب، بالاترین میزان تمیزی را به همراه خواهد داشت.
• می توانید ظروف پلاستیکی نگهداری غذا (ظروف فریزری) که لکه گرفته اند را با خمیری متشکل از نسبت های مساوی جوش شیرین و آبلیمو تمیز کنید.
• اسفنج های کهنه، اسکاچ های نایلونی و برس های شستشو را با خیساندن شبانه در محلولی شامل ۴ قاشق غذاخوری جوش شیرین و ۱ لیتر آب، احیا و ضدعفونی کنید.
• با استفاده از محلول جوش شیرین، بوی نامطبوع و لکه های ظروف یا قاشق های چوبی را از بین ببرید.

سطوح براق (استیل و سینک)

برای تمیز کردن سینک های استیل ضدزنگ و سایر سطوح مشابه:

۱. خمیر جوش شیرین را به یک ترکیب شوینده اضافه کنید یا جوش شیرین را مستقیماً روی یک اسفنج یا دستمال میکروفایبر مرطوب بپاشید.

۲. سطح را به خوبی بسابید.

۳. سطح را آبکشی کنید.

۴. با یک دستمال خشک، آن را برق بیندازید.

برای تمیز کردن بدنه خارجی یخچال و اکثر سطوح دیگر در آشپزخانه، از همان شوینده چندمنظوره جوش شیرین (که در ابتدا آموزش دادیم) استفاده کنید.

کانتر و پیشخوان آشپزخانه

شوینده های ساینده و خشن ممکن است روی پیشخوان های فرمیکا یا MDF خط و خش ایجاد کنند. به جای آن ها، از شوینده چندمنظوره جوش شیرین استفاده کنید.

برای پاک کردن لکه های روی پیشخوان های روکش دار (مثل کابینت های ممبران یا های گلاس):

۱. مقداری خمیر جوش شیرین روی لکه بمالید.

۲. اجازه دهید خشک شود.

۳. سپس آن را با مالش پاک کنید و سطح را آبکشی نمایید.

برای تمیز کردن پیشخوان های کاشی کاری شده یا درز بین سرامیک ها:

• ۱/۴ پیمانه جوش شیرین را با ۱/۲ پیمانه سرکه، ۱ پیمانه آمونیاک شفاف و حدود ۴ لیتر آب گرم مخلوط کنید.
• ترکیب را با یک اسفنج روی سطح بکشید.
• (حتماً دست های خود را با دستکش لاستیکی بپوشانید).

قابلمه، ماهیتابه و ظروف پخت وپز

برای پاک کردن لکه های چربی و غذاهای چسبیده به تابه های بریان کن (Roasting pans):

• ظرف را با آب داغ خیس کنید.
• روی آن جوش شیرین بپاشید.
• اجازه دهید ظرف یک ساعت به همین حالت بماند.
• سپس با اسفنج آن را تمیز کنید.

برای جدا کردن غذاهای سوخته یا خشک شده در کف ماهیتابه ها:

• مقداری آب و جوش شیرین را داخل تابه به آرامی بجوشانید.
• وقتی مواد غذایی شل شدند، اجازه دهید تابه خنک شود و سپس آن را پاک کنید.

ظروف لعابی تحمل شوینده های زبر را ندارند. برای تمیز کردن قابلمه های لعابی:

• خمیر جوش شیرین را روی سطح بمالید و یک ساعت صبر کنید.
• سپس با یک اسکاچ مصنوعی (غیر فلزی) آن را تمیز کرده و آبکشی کنید.

اگر به یک لکه بر قوی برای تابه های نچسب (تفلون یا چدن) نیاز دارید:

• ۱ پیمانه آب، ۲ قاشق غذاخوری جوش شیرین و ۱/۲ پیمانه مایع سفیدکننده (وایتکس) را برای چند دقیقه داخل تابه بجوشانید.
• تابه را مثل همیشه بشویید.
• قبل از استفاده مجدد، سطح آن را با کمی روغن خوراکی چرب کنید تا اصطلاحاً «Season» یا احیا شود.

برای تمیز کردن لکه های سوختگی روی سینی های فر یا ظروف آلومینیومی (قابلمه های روحی):

• روی سطح را با جوش شیرین بپوشانید.
• سپس روی آن آب داغ بریزید و ۱۰ دقیقه زمان بدهید تا خیس بخورد.
• در نهایت سینی را با سیم ظرفشویی یا اسکاچ زبر و جوش شیرین بسابید.

برای سفید کردن و برق انداختن داخلی قابلمه های روحی (آلومینیومی) که در آشپزخانه های ایرانی بسیار پرکاربرد هستند، جوشاندن ترکیبی از آب، کمی سرکه و جوش شیرین معجزه می کند!

کفپوش و سرامیک

برای تمیز کردن کف های سرامیکی یا کاشی کاری شده:

• ۱/۲ پیمانه جوش شیرین را در یک سطل آب گرم حل کنید.
• کف را با این محلول تی بکشید و سپس آبکشی کنید.

می توانید لکه های سیاه به جا مانده از پاشنه کفش روی کفپوش های پلاستیکی (وینیل) یا لینولئوم را با یک اسفنج مرطوب آغشته به جوش شیرین پاک کنید.

اجاق گاز و فر

برای تمیز کردن گازهای شیشه ای و القایی:

• محلول جوش شیرین را روی سطح اعمال کنید.
• برای دسترسی به گوشه ها و درزهای تنگ از یک مسواک کهنه استفاده کنید.
• در نهایت سطح اجاق را با یک دستمال نم دار پاک کنید.

برای تمیز کردن اساسی داخل فر:

• ۱ پیمانه آمونیاک را یک شبانه روز در فرِ سرد و خاموش (با درب بسته) قرار دهید تا آلودگی ها شل شوند.
• صبح روز بعد، آمونیاک را پاک کنید و سپس سطوح داخلی را با جوش شیرین تمیز کنید.

برای مبارزه با لکه ها و تجمع چربی روی اجاق گاز، دیوارهای بین کابینتی یا سطوح براق لعابی، از این ترکیب خانگی استفاده کنید:

• ۱/۴ پیمانه جوش شیرین
• ۱/۲ پیمانه سرکه سفید
• ۱ پیمانه آمونیاک
• ۴ لیتر (یک گالن) آب داغ

از آنجا که این ترکیب ممکن است کمی خاصیت سایندگی داشته باشد، همیشه عاقلانه است که دستکش دست کنید و از تهویه مناسب آشپزخانه مطمئن شوید.

لکه های چای و قهوه

برای تمیز کردن قوری، کتری و قهوه جوش روی گاز:

• ظرف را از آب پر کنید.
• ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری جوش شیرین به آن اضافه کنید.
• اجازه دهید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بجوشد.
• پس از خنک شدن ظرف، آن را به خوبی بسابید و آبکشی کنید.

برای پاک کردن لکه های فنجان قهوه و استکان های چای:

• یک اسفنج مرطوب را به جوش شیرین آغشته کنید.
• با مالش روی لکه ها، آن ها را از بین ببرید. برای لکه های بسیار سرسخت ممکن است به کمی نمک هم نیاز داشته باشید.

برای از بین بردن رسوبات معدنی (گچ) و لکه های زنگ زدگی از قوری و کتری:

• ظرف را از آب پر کنید.
• ۲ قاشق غذاخوری جوش شیرین و آبِ نصف یک لیموترش را به آن اضافه کنید.
• محلول را به آرامی برای ۱۵ دقیقه بجوشانید و سپس ظرف را آبکشی کنید.

نکته تکمیلی: در خانه های ایرانی که سماور و کتری پای ثابت آشپزخانه هستند، این ترفند (جوش شیرین + آبلیمو یا سرکه) یکی از بی خطرترین و موثرترین راه ها برای رسوب زدایی و گچ گیری سماور بدون آسیب رساندن به بدنه استیل یا برنجی آن است.

پیشگیری و رفع گرفتگی لوله ها (چاه بازکن خانگی)

برای جلوگیری از گرفتگی سینک و رفع آن، این مراحل را دنبال کنید:

• به صورت دوره ای، ۱/۲ پیمانه جوش شیرین داخل راه آب سینک ظرفشویی بریزید.
• بلافاصله روی آن آب جوش بریزید تا بقایای غذای گیر کرده در لوله ها شسته شود. (برای این کار می توانید از همان جعبه جوش شیرینِ قدیمی که در یخچال گذاشته بودید و حالا قصد تعویضش را دارید استفاده کنید).

ترکیب جوش شیرین و سرکه با ایجاد کف، لوله فاضلاب را تمیز کرده و از گرفتگی جلوگیری می کند:

• ۱/۲ پیمانه جوش شیرین داخل راه آب بریزید.
• بلافاصله ۱ پیمانه سرکه اضافه کنید.
• وقتی جوشش و کف کردن تمام شد، لوله را با مقدار زیادی آب داغ شستشو دهید.

یخچال و فریزر

• یک جعبه باز از جوش شیرین در یخچال می تواند تا سه ماه بوهای نامطبوع را به خود جذب کند. این موضوع برای فریزر هم صدق می کند.
• برای از بین بردن طعم ناخوشایند یخ ها در یخ ساز اتوماتیک، قطعات قابل جدا شدن دستگاه را با آب و جوش شیرین بشویید.
• برای رفع بوی نامطبوع از تخته گوشت چوبی، روی آن خمیر جوش شیرین بمالید.
• هر بار که زباله جدیدی به سطل اضافه می کنید، با پاشیدن کمی جوش شیرین، بوی بد سطل زباله را کاهش دهید. به صورت دوره ای سطل های زباله را با محلول ۱ پیمانه جوش شیرین در ۴ لیتر آب بشویید و ضدعفونی کنید.

شستشو و تمیز کردن مواد غذایی

• مقداری جوش شیرین روی یک اسفنج مرطوب بپاشید و میوه ها و سبزیجات خود را با آن بسابید تا آلودگی ها، واکس های براق کننده (مخصوصاً روی سیب یا خیار) و بقایای سموم دفع آفات پاک شوند. سپس مواد غذایی را به خوبی آبکشی کنید.
• برای پاک کردن روغن از ظرف شیشه ای سس سالاد (یا ظروف روغن زیتون)، مقداری جوش شیرین داخل آن بریزید، خوب تکان دهید و سپس با آب گرم بشویید.

خاموش کردن آتش در آشپزخانه

همیشه یک جعبه جوش شیرین را در دسترس اجاق گاز نگه دارید، اما در فاصله ای که در صورت بروز حریق، از شعله ها دور باشد. برای خاموش کردن آتش با جوش شیرین:

• برای اطفاء حریق، جوش شیرین را مستقیماً روی شعله ها بپاشید.
• هشدار: هرگز از جوش شیرین برای خاموش کردن آتش در دستگاه سرخ کن (Deep fryer) یا قابلمه های پر از روغن داغ استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث پاشش روغن و گسترش شعله شود.
• از جوش شیرین برای آتش سوزی های شامل مواد قابل اشتعال مثل چوب یا کاغذ استفاده نکنید. اگر احساس کردید آتش از کنترل خارج شده، در تماس با آتش نشانی (۱۲۵) درنگ نکنید.
• پس از خاموش شدن آتش، اجازه دهید قابلمه ها و محتویات آن ها کاملاً خنک شوند و سپس اقدام به جابجایی و تمیز کردنشان کنید.

نتیجه گیری

شگفت انگیز نیست که یک پودر ساده و ارزان قیمت مثل جوش شیرین بتواند جایگزین بخش عمده ای از شوینده های شیمیایی، مایع ظرفشویی یا لکه برهای قوی شود؟ توانایی جذب بوهای نامطبوع، رسوب زدایی، و پاک کردن لکه های سرسخت بدون نیاز به ترکیبات خشن شیمیایی، جوش شیرین را به یک «اَبَرقهرمانِ نظافت» در خانه های ایرانی تبدیل کرده است. فرقی نمی کند قصد برق انداختن سینک ظرفشویی را داشته باشید، بخواهید سماور را رسوب گیری کنید یا بوی بد سطل زباله را از بین ببرید؛ این ترفندهای ساده اما کاربردی، روتین نظافت آشپزخانه شما را متحول خواهند کرد.