نوشیدن یک فنجان قهوه داغ بسیار لذتبخش است، اما ریختن آن میتواند لکههایی سرسخت و دردسرساز به جا بگذارد. تقریباً همه ما تجربه ناخوشایند ریختن قهوه داغ روی لباس یا میز کار را داشتهایم؛ لکههایی که اگر سریعاً پاک نشوند، میتوانند اثری دائمی از خود به جای بگذارند. خوشبختانه، با تکنیکهای لکهگیری مناسب و ابزارهای سادهای مانند دستمالهای جاذب (خشک یا مرطوب)، دیگر نیازی نیست نگران لکههای قهوه روی وسایل ارزشمند خود باشید.
پس از اینکه متریال و جنس سطح لکهدار شده را تشخیص دادید، مراحل مربوط به آن را در این راهنما دنبال کنید تا تمام آثار قهوه به طور کامل پاک شود.
انواع متریالها و سطوح
- الیاف مصنوعی خاص: مانند استات، فایبرگلاس، ابریشم مصنوعی (ریون) و تریاسِتات
- الیاف مصنوعی رایج: مانند پارچههای اکریلیک، موداکریلیک، نایلون، الفین، پلیاستر و اسپندکس (لایکرا)
- سطوح سخت: مانند پلاستیک اکریلیک، آلومینیوم، آسفالت، بامبو، برنج، برنز، حصیر، شیشه/کاشی سرامیکی، مس، چوبپنبه، لعاب، شیشه، طلا، دوغاب، آهن، عاج، یشم، لینولئوم، رنگ (مات/براق)، ظروف پیوتر (روی و مس)، پلکسیگلاس، پلیاورتان، استیل ضدزنگ، قلع، لباس و کاشی وینیل، دیوارپوش وینیل و روی
- مرمر سفید (آلاباستر) و سنگ مرمر
- سطوح سنگی: مانند سنگ کبود، آجر، بتن، تختهسنگ، گرانیت، سنگ آهک، کاشی بنایی، ماسهسنگ، سنگ لوح و موزاییک (ترازو)
- کرباس (گونی)، ابریشم طبیعی و پشم
- فرش و فوم لاستیکی (اسفنجی)
- پنبه (نخی) و کتان
- نمد و خز (طبیعی و مصنوعی)
- چرم و جیر
- چینی و سرامیک
- نقره
- چوب
پاک کردن لکه قهوه از استات، فایبرگلاس و ریون
برای این الیاف مراحل زیر را دنبال کنید:
- مایع اضافی را با یک پارچه تمیز به روش ضربهای (Blotting) پاک کنید.
- با یک اسفنج مرطوب و حرکات ملایم از مرکز لکه به سمت بیرون، روی ناحیه بکشید.
- مقداری محلول لکهبر مرطوب (Wet spotter) و چند قطره سرکه سفید اعمال کنید. سپس روی آن را با یک پد جاذب که با همان لکهبر مرطوب شده بپوشانید.
- تا زمانی که لکه در حال محو شدن است، پد را روی آن نگه دارید. هرگاه پد رنگ لکه را به خود گرفت، آن را عوض کنید.
- لکه و پد را همواره با لکهبر و سرکه مرطوب نگه دارید.
- ناحیه را با آب شستشو دهید (آبکشی برای از بین بردن مواد لکهزا و باقیمانده لکهبر) و این کار را تا زمانی که دیگر لکهای خارج نشود تکرار کنید.
اگر لکه باقی ماند:
- آن را با محلولی از پیششستشوی آنزیمدار و آب گرم مرطوب کنید (طبق دستورالعمل روی بستهبندی).
- روی آن را با یک پد تمیز که در محلول فرو برده شده و تقریباً خشک شده است (آب آن گرفته شده) بپوشانید. بگذارید حداقل ۳۰ دقیقه بماند.
- در صورت نیاز محلول بیشتری اضافه کنید تا ناحیه گرم و مرطوب بماند، اما اجازه ندهید رطوبت به اطراف پخش شود.
- پس از پاک شدن لکه، با آب کاملاً بشویید و اجازه دهید خشک شود. (اگر قهوه حاوی شیر یا خامه بوده و لکه چربی باقی مانده است، باید از روشهای پاک کردن لکه شیر استفاده کنید).
برای ساخت لکهبر مرطوب خانگی، میتوانید ۱ واحد گلیسیرین را با ۱ واحد مایع ظرفشویی شفاف و ۸ واحد آب ترکیب کنید. این ترکیب برای اکثر پارچهها بیخطر است.
نمای نزدیک از روند پاک کردن لکه قهوه از روی الیاف پارچهای با استفاده از اسفنج و لکهبر ملایم.
الیاف مصنوعی (اکریلیک، پلیاستر، نایلون و…)
۱. مایع اضافی را با پارچه تمیز جذب کنید.
۲. لکه را در محلولی شامل ۱ لیتر آب گرم، نصف قاشق چایخوری مایع ظرفشویی و ۱ قاشق غذاخوری سرکه سفید به مدت ۱۵ دقیقه بخیسانید (پیششستشو).
۳. با آب آبکشی کنید. در صورت باقی ماندن لکه، با اسفنج آغشته به الکل سفید روی آن بکشید و در صورت امکان لباس را به روش معمول بشویید.
سطوح سخت (شیشه، فلزات، کاشی و پلاستیک)
۱. مایع اضافی قهوه را پاک کنید.
۲. سطح را با یک پارچه یا اسفنج آغشته به آب گرم و کفآلود تمیز کنید.
۳. به خوبی آبکشی کرده و با دستمال خشک کنید.
مرمر سفید (آلاباستر) و سنگ مرمر
۱. قهوه ریخته شده را سریعاً با دستمال جاذب پاک کنید.
۲. سطح را با پارچهای آغشته به محلول سودای شستشو (یا شوینده ملایم) و آب پاک کنید.
۳. به خوبی آبکشی کرده و خشک کنید.
اگر لکه روی مرمر باقی ماند:
- چند قطره آمونیاک را با ۱ فنجان پر اکسید هیدروژن ۳٪ (آب اکسیژنه) مخلوط کنید.
- یک کاغذ خشککن یا پد جاذب سفید را به محلول آغشته کرده و روی لکه قرار دهید.
- روی آن را با یک تکه شیشه یا شیء سنگین بپوشانید.
- این کار را تا زمانی ادامه دهید که روغن (در صورت وجود خامه) خارج شده و لکه قهوه کاملاً بیرنگ شود.
سنگ مرمر به شدت در برابر اسیدها حساس است. هرگز برای پاک کردن لکه قهوه از روی کانترهای مرمری آشپزخانه از سرکه یا آبلیمو استفاده نکنید، زیرا باعث خوردگی سطح سنگ و از بین رفتن براقیت آن میشود.
کانسپت مراقبت از سنگ مرمر حساس در برابر لکههای اسیدی قهوه با استفاده از دستمال تمیز.
سطوح سنگی (گرانیت، آجر، بتن و…)
۱. محلولی از سودای شستشو یا شوینده ملایم با آب تهیه کنید.
۲. با یک برس مویی سفت، لکه را به آرامی بسابید (برای لکههای خشک شده).
۳. با آب تمیز بشویید و اجازه دهید خشک شود.
کرباس، ابریشم طبیعی و پشم
۱. قهوه اضافی را با دستمال جاذب بگیرید.
۲. با اسفنج و آب روی لکه بکشید.
۳. مقداری لکهبر مرطوب و چند قطره سرکه سفید بزنید و با پد جاذب مرطوب شده بپوشانید.
۴. پد را در صورت کثیف شدن تعویض کنید و ناحیه را مرطوب نگه دارید.
۵. با آب بشویید.
در صورت ماندگاری لکه: از الکل سفید و پد آغشته به الکل استفاده کنید و سپس با آب بشویید.
برای لکههای قدیمی و سرسخت: از محلول آنزیمدار استفاده کنید، پد مرطوب را ۳۰ دقیقه روی آن بگذارید و سپس آبکشی کنید.
فرش و فوم لاستیکی
۱. تا جای ممکن قهوه را با دستمال جاذب (با فشار ملایم) پاک کنید.
۲. از اسپریهای لکهبر مخصوص فرش استفاده کنید.
۳. لکه را با ترکیبی از ۱ لیتر آب گرم، نصف قاشق چایخوری شوینده مایع و ۱ قاشق غذاخوری سرکه سفید شستشو دهید.
۴. با یک پد تمیز رطوبت را بگیرید و با آب آبکشی کنید.
۵. اگر لکه ماند، از پیششستشوی آنزیمدار استفاده کنید. پس از پاک شدن، رطوبت اضافی را کاملاً بگیرید و اجازه دهید در معرض هوا خشک شود.
اگر قهوه روی فرش دستباف ایرانی ریخته است، به هیچ وجه از شویندههای آنزیمدار یا لکهبرهای شیمیایی قوی استفاده نکنید. بلافاصله رطوبت را با حوله نخی سفید بگیرید و تنها از کفِ شامپو بچه و اسفنج نرم برای تمیز کردن آن استفاده کنید تا رنگهای فرش با هم ترکیب نشوند.
نشان دادن روش ایمن، ملایم و بدون آنزیم برای تمیز کردن فرشهای نفیس ایرانی از لکه قهوه.
پنبه و کتان
۱. رطوبت اضافی را بگیرید.
۲. مستقیماً روی لکه از لکهبرهای مایع لباسشویی استفاده کنید و بلافاصله لباس را بشویید.
۳. اگر امکان شستشوی فوری نیست، لکه را ۱۵ دقیقه در محلول ۱ لیتر آب گرم و نصف قاشق چایخوری مایع ظرفشویی بخیسانید.
۴. آبکشی کنید، سپس با اسفنج آغشته به الکل روی آن بکشید، دوباره آبکشی کرده و بگذارید خشک شود.
قسمت لکهدار پارچه را روی یک کاسه بکشید و با کش لاستیکی محکم کنید. از ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتری، آب جوش را مستقیماً روی لکه بریزید (مراقب پاشیدن آب جوش باشید). پارچههای نخی و کتان در برابر آب جوش مقاومند، اما ابتدا این روش را روی یک گوشه نامشخص تست کنید تا به رنگ پارچه آسیبی نرسد.
نمد و خز (طبیعی و مصنوعی)
۱. بدون اینکه لکه را به عمق الیاف فشار دهید، تا حد امکان آن را با دستمال جاذب پاک کنید.
۲. صابون ملایم را در آب داغ هم بزنید تا کف زیادی تولید کند.
۳. یک پارچه را فقط در کف فرو برده و روی لکه بمالید.
۴. با یک پارچه مرطوب شده با آب تمیز (که آب آن کاملاً گرفته شده) کفها را پاک کنید.
۵. اگر لکه چربی (خامه) ماند، از پودرهای جاذب مثل آرد ذرت استفاده کنید، بگذارید مدتی بماند و سپس به آرامی برس بکشید.
چرم و جیر
۱. مایع اضافی را با احتیاط بگیرید.
۲. صابون ملایم و آب ولرم را هم بزنید تا کف کند.
۳. فقط کف را با اسفنج روی چرم بمالید و با پارچه خشک تمیز کنید.
۴. برای لکههای چربی باقیمانده، از پودر جاذب (مثل آرد ذرت) استفاده کرده و بعد از مدتی برس بکشید.
۵. حتماً پس از خشک شدن چرم، از کاندیشنر یا صابون مخصوص چرم برای احیای بافت آن استفاده کنید.
نمای نزدیک از تمیز کردن اصولی و ملایم یک مبل یا لباس چرمی با استفاده از کف صابون.
چینی و سرامیک
۱. لکه را با شستشو در آب گرم و کفآلود تمیز کنید.
۲. برای پاک کردن لکههای قدیمی قهوه از ته فنجانها، یک پارچه نرم و مرطوب را به جوش شیرین آغشته کرده و روی لکه بکشید. سپس آبکشی و خشک کنید.
نقره و زیورآلات
۱. نقره را در آب داغ و صابون بشویید.
۲. با آب داغ آبکشی کنید.
۳. بلافاصله با یک پارچه نرم آن را خشک کنید.
قهوه خاصیت اسیدی دارد و ماندن آن روی زیورآلات نقره میتواند روند اکسیداسیون و کدر شدن (Tarnish) فلز را تسریع کند. اگر قهوه روی انگشتر یا دستبند نقره شما ریخت، حتماً آن را سریعاً با آب ولرم بشویید و برای جلوگیری از ایجاد لکه آب، با دستمال میکروفایبر یا دستمال مخصوص پولیش جواهرات کاملاً خشک کنید.
چوب
۱. سطح را به آرامی با پارچهای که در کف یک شوینده ملایم و آب فرو برده شده، پاک کنید.
۲. با یک پارچه تمیز و مرطوب شده با آب خالص، کفها را بگیرید.
۳. در اسرع وقت سطح چوب را پولیش یا واکس بزنید.
نتیجهگیری
ریختن قهوه روی لباس محبوبتان، فرش خانه یا حتی زیورآلات ارزشمند، پایان دنیا نیست! کلید طلایی در از بین بردن لکههای قهوه، سرعت عمل و پرهیز از مالش خشن لکه است. همیشه به جای پخش کردن قهوه، آن را با حرکات ضربهای جذب کنید و با توجه به جنس سطح مورد نظر، از حلالهای ملایمی مثل ترکیب سرکه، مایع ظرفشویی یا جوش شیرین کمک بگیرید. با رعایت نکات این راهنما، میتوانید از نوشیدن قهوه خود لذت ببرید و در صورت بروز حادثه، وسایل و لباسهای خود را مثل روز اول تمیز و درخشان نگه دارید.