با وجود تمام تلاش های ما برای تمیز نگه داشتن محیط و لباس هایمان، خاک و گل و لای همیشه راه خود را به همه جا پیدا می کنند و لکه هایی ناخوشایند به جا می گذارند. اگر مسئولیت شستشو و تمیزکاری در خانه بر عهده شماست، حتماً مشتاق هستید که بهترین روش های پاک کردن لکه گل و لای از روی لباس ها و سایر سطوح را یاد بگیرید؛ مخصوصاً در فصل های پربارش و روزهای بارانی که احتمال کثیف شدن لباس ها، کفش ها و حتی زیورآلات بیشتر است.
خوشبختانه، ما در این مقاله از مگ هانی زیور به شما کمک می کنیم تا بدون در نظر گرفتن نوع جنس و متریال، از شر این لکه های سرسخت خلاص شوید. برای یک تمیزکاری بی نقص، کافیست این ترفندها را دنبال کنید.
پیش از پاک کردن لکه، نوع جنس را بشناسید
در ادامه، رایج ترین متریال هایی که ممکن است به لکه گل و لای آغشته شوند، به همراه روش های گام به گام برای تمیز کردن هر یک آورده شده است:
- الیاف غیرقابل شستشو: مانند استات، کرباس (گونی)، فایبرگلاس، ابریشم مصنوعی (ریون)، طناب، ابریشم طبیعی، تری اسِتات و پشم.
- الیاف قابل شستشو: مانند پارچه های اکریلیک، پنبه (نخی)، کتان، موداکریلیک، نایلون، الفین، پلی استر و اسپندکس (لایکرا).
- سطوح سخت: مانند پلاستیک اکریلیک، مرمر سفید، آلومینیوم، آسفالت، بامبو، برنج، برنز، حصیر، شیشه/کاشی سرامیکی، کروم، مس، چوب پنبه، لعاب، شیشه، دوغاب، آهن، لینولئوم، سنگ مرمر، رنگ (مات یا براق)، پلکسی گلاس، پلی اورتان، ظروف و تجهیزات چینی، استیل ضدزنگ، قلع، لباس ها و کاشی های وینیل، دیوارپوش های وینیل و روی.
- سطوح سنگی: مانند سنگ کبود، آجر، بتن، تخته سنگ، گرانیت، سنگ آهک، کاشی های بنایی، ماسه سنگ، سنگ لوح و موزاییک (ترازو).
- فرش و موکت: (مصنوعی یا پشمی).
- پارچه های خاص: مانند نمد، خز (طبیعی یا مصنوعی)، چرم و جیر.
- نقره و زیورآلات.
- کاغذ دیواری.
- چوب.
نمای نزدیک از ترکیب زیبای چند بافت مختلف (پارچه، سنگ، چوب) برای نشان دادن تنوع سطوح ذکر شده در مقاله.
پاک کردن لکه گل از پارچه های غیرقابل شستشو
برای پاک کردن لکه خاک و گل از استات، کرباس، فایبرگلاس، ریون، طناب، ابریشم، تری استات و پشم، مراحل زیر را دنبال کنید:
۱. اجازه دهید گل کاملاً خشک شود، سپس اضافات آن را با برس پاک کنید (استفاده از یک برس مویی سفت یا مسواک برای هدایت مواد لکه زا به روی یک تکه کاغذ).
۲. این کار باید لکه گل را تا حد زیادی از بین ببرد؛ اما اگر اثری باقی ماند، با یک اسفنج (استفاده از یک پد مرطوب با حرکات ملایم از مرکز لکه به سمت بیرون) و آب گرم روی ناحیه بکشید و چند قطره محلول لکه بر مرطوب (Wet Spotter) و چند قطره سرکه سفید به آن اضافه کنید.
۳. روی آن را با یک پد جاذب که با محلول لکه بر مرطوب شده بپوشانید. اجازه دهید تا زمانی که لکه در حال محو شدن است، پد روی آن بماند.
۴. هرگاه پد رنگ لکه را به خود گرفت، آن را تعویض کنید.
۵. لکه و پد را با لکه بر و سرکه مرطوب نگه دارید.
۶. ناحیه را با آب شستشو دهید (استفاده از آب برای شل کردن مواد لکه زا و باقیمانده لکه برها) و این فرآیند را تا زمانی که دیگر لکه ای پاک نشود تکرار کنید.
۷. اگر لکه همچنان پابرجا بود، مقداری الکل سفید (ایزوپروپیل) روی ناحیه بمالید و با یک پد جاذب آغشته به الکل روی آن را بپوشانید. (احتیاط: از الکل روی الیاف استات، ریون یا تری استات استفاده نکنید.)
۸. اگر لکه باز هم مقاومت کرد، ناحیه را با یک محلول پیش شستشوی آنزیم دار مرطوب کنید (طبق دستورالعمل روی بسته بندی عمل کنید، زیرا برخی آنزیم ها برای ابریشم یا پشم مناسب نیستند).
۹. روی آن را با یک پد تمیز که در محلول فرو برده شده و تقریباً خشک شده است بپوشانید. بگذارید ۳۰ دقیقه بماند.
۱۰. در نهایت با آب کاملاً شستشو داده و اجازه دهید در معرض هوا خشک شود.
در ایران می توانید از لکه برهای لباس با برندهای معتبر موجود در بازار استفاده کنید. برای ساخت لکه بر خانگی (Wet Spotter) می توانید از ترکیب یک قسمت گلیسیرین، یک قسمت مایع ظرفشویی بدون سفیدکننده و هشت قسمت آب استفاده کنید.
از بین بردن لکه گل از پارچه های قابل شستشو
برای الیافی مانند پنبه، کتان، نایلون، پلی استر و اسپندکس این مراحل را طی کنید:
۱. ابتدا اجازه دهید لکه خشک شود و سپس گل های خشک شده اضافی را با برس پاک کنید. معمولاً شستشوی معمولی در ماشین لباسشویی لکه های باقیمانده را پاک می کند.
۲. اگر به درمان بیشتری نیاز بود، لکه را با اسفنج آغشته به الکل تمیز کنید. (روی اکریلیک یا موداکریلیک از الکل استفاده نکنید.)
۳. با آب آبکشی کنید. اگر لکه ماندگار بود، از حلال های خشک شویی استفاده کنید.
۴. اجازه دهید خشک شود و سپس لباس را به روش معمول بشویید.
تصویری روشن و واضح از روند تمیز کردن ملایم یک پارچه نخی با کف ملایم، مناسب برای بخش شستشوی لباس.
پاک کردن لکه های سرسخت گل از سطوح سخت
برای سطوحی مثل آلومینیوم، شیشه، سرامیک، مرمر، استیل و…:
۱. ابتدا گل های اضافی را با یک چاقوی کُند یا کاردک به آرامی بتراشید.
۲. سطح را با یک پارچه یا اسفنج آغشته به آب گرم و کف آلود پاک کنید.
۳. به خوبی آبکشی کرده و با دستمال خشک کنید.
تمیز کردن سطوح سنگی از گل و لای
۱. اضافات گل را با احتیاط بردارید.
۲. لکه گل را با محلولی از سودای شستشو (کربنات سدیم – نه صابون) و آب بشویید. برای تمیز کردن از یک پارچه یا برس نرم استفاده کنید.
۳. با آب تمیز به طور کامل آبکشی کرده و اجازه دهید در هوای آزاد خشک شود.
روش پاک کردن لکه گل از روی فرش و موکت
۱. برای جلوگیری از نفوذ بیشتر گل به عمق الیاف، حتماً اجازه دهید گل کاملاً خشک شود.
۲. با یک برس ملایم، خاک های سست را جدا کرده و سپس مثل همیشه جاروبرقی بکشید.
۳. اگر لکه ای باقی ماند، از اسپری شامپو فرش استفاده کنید.
۴. پس از خشک شدن شامپو، مجدداً جاروبرقی بکشید.
اگر لکه روی فرش دستباف ایرانی ایجاد شده است، از مواد شیمیایی قوی یا شامپوفرش های بی کیفیت استفاده نکنید تا رنگ ها با هم تداخل پیدا نکنند (رنگ پس ندهند). ترکیب کمی شامپو بچه و آب ولرم با یک دستمال نخی سفید بهترین و ایمن ترین روش برای فرش های نفیس است.
تصویری لوکس از یک فرش اصیل با الگوهای زیبا که در کنار آن وسایل ساده لکه گیری برای حفظ بافت فرش قرار دارد.
تمیز کردن پارچه های خاص (چرم، جیر، خز)
۱. بگذارید گل خشک شود و سپس با ملایمت برس بکشید.
۲. محلولی از صابون ملایم و آب ولرم بسازید و آن را هم بزنید تا کف زیادی تولید کند.
۳. با استفاده از یک اسفنج، فقط کف را روی سطح اعمال کنید (آب به بافت چرم آسیب می زند).
۴. ناحیه را با یک پارچه خشک و تمیز پاک کنید.
تمیز کردن نقره و زیورآلات
۱. نقره جات و اکسسوری ها را در اسرع وقت در آب داغ و کف آلود بشویید.
۲. در آب داغ آبکشی کرده و برای جلوگیری از کدر شدن (Tarnish)، بلافاصله با یک پارچه نرم خشک کنید.
فلزاتی مانند نقره به رطوبت و املاح موجود در گل و لای بسیار حساس هستند و اگر سریعاً تمیز نشوند، دچار اکسیداسیون و تیرگی می شوند. پس از شستشو، برای بازگرداندن درخشش اولیه انگشتر، گردنبند یا دستبند نقره خود، می توانید از دستمال های مخصوص پولیش نقره یا یک پد میکروفایبر بسیار نرم استفاده کنید. هرگز از مسواک های زبر برای تمیز کردن زیورآلات نقره یا طلا استفاده نکنید، زیرا باعث ایجاد خط و خش روی سطح آن ها می شود.
پاک کردن لکه از روی کاغذ دیواری
۱. هرگونه کثیفی اضافی را با برس پاک کنید.
۲. با یک پارچه یا اسفنج مرطوب شده با آب خنک، روی قسمت لکه دار بکشید.
۳. برای جلوگیری از ایجاد رد و خط افتادن، دستمال را به صورت همپوشانی (روی هم) بکشید. در نهایت با حرکات ضربه ای ملایم (Pat dry) آن را خشک کنید.
تصویری مینیمال از پاک کردن سطح یک کاغذ دیواری باکیفیت بدون آسیب رساندن به بافت آن.
تمیز کردن سطوح چوبی
۱. خاک اضافی را با یک برس پاک کنید.
۲. مایع ظرفشویی یا مایع لباسشویی را در آب داغ مخلوط کنید و هم بزنید تا کف زیادی درست شود.
۳. یک پارچه را فقط در کف فرو ببرید و روی لکه بمالید.
۴. با یک پارچه تمیز و مرطوب شده با آب تمیز، آن را پاک کنید.
۵. در اسرع وقت سطح چوب را پولیش یا واکس بزنید تا رطوبت به بافت چوب آسیبی نرساند.
نتیجه گیری
پاک کردن لکه گل و لای ممکن است در نگاه اول کاری پردردسر و خسته کننده به نظر برسد، اما کلید موفقیت در این کار، صبر و شناخت جنس سطح است. مهم ترین قانون در پاک کردن لکه های گِلی از روی بافت های نرم (مثل لباس و فرش) این است که ابتدا اجازه دهید گل کاملاً خشک شود تا از نفوذ بیشتر آن به عمق الیاف جلوگیری کنید. با استفاده از شوینده های مناسب و رعایت اصول مراقبتی گفته شده، می توانید به راحتی لباس ها، وسایل خانه و حتی زیورآلات گران بهای خود را مانند روز اول تمیز و درخشان کنید.